به گزارش توفان، سیاه‌چاله‌ها اجرام نجومی فوق‌العاده چگالی هستند که گرانش آن‌ها به قدری قوی است که هیچ چیز، حتی نور، نمی‌تواند از دام آن‌ها فرار کند. این اجرام نه حفره هستند و نه مکنده کیهانی؛ آن‌ها صرفاً نقطه پایانی عمر ستارگان بسیار پرجرم هستند.
سیاه‌چاله چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟
سیاه‌چاله زمانی متولد می‌شود که یک ستاره بسیار پرجرم (حداقل ۱۰ تا ۱۵ برابر خورشید) سوخت هسته‌ای خود را تمام کند. در این لحظه، نیروی گرانش که تا پیش از آن با فشار ناشی از همجوشی هسته‌ای متعادل بود، بر همه چیز غلبه کرده و هسته ستاره در خود فرو می‌ریزد. اگر جرم باقی‌مانده از انفجار ابرنواختر بیش از ۳ برابر جرم خورشید باشد، هیچ نیرویی (حتی فشار نوترون‌ها) نمی‌تواند مانع فروپاشی شود و ستاره به یک نقطه با حجم صفر و چگالی بی‌نهایت تبدیل می‌شود که به آن «تکینگی» می‌گویند.
اطراف این تکینگی را منطقه‌ای به نام «افق رویداد» احاطه کرده است. افق رویداد مرز «بدون بازگشت» است؛ اگر چیزی از آن عبور کند، برای فرار باید با سرعتی بیشتر از سرعت نور حرکت کند که غیرممکن است. به همین دلیل سیاه‌چاله‌ها را نمی‌توان مستقیم دید، چون نوری از آن‌ها خارج نمی‌شود.
اولین عکس از یک سیاه‌چاله
اولین تصویر واقعی از افق رویداد یک سیاه‌چاله در ۱۰ آوریل ۲۰۱۹ توسط همکاری جهانی «تلسکوپ افق رویداد» (EHT) منتشر شد. این تصویر متعلق به سیاه‌چاله فوق‌پرجرم کهکشان M87 بود و با ترکیب داده‌های ۸ رادیوتلسکوپ در سراسر جهان به دست آمد. آنچه در عکس می‌بینیم در واقع «سایه» سیاه‌چاله است؛ ناحیه‌ای تاریک در مرکز و حلقه‌ای درخشان از گازهای داغ که دور آن می‌چرخند.
نزدیک‌ترین سیاه‌چاله به زمین
نزدیک‌ترین سیاه‌چاله شناخته‌شده به زمین، Gaia BH1 نام دارد که در فاصله ۱,۶۰۰ سال نوری از ما قرار گرفته است. این سیاه‌چاله ستاره‌ای با جرم حدود ۱۰ برابر خورشید، در سال ۲۰۲۲ کشف شد. وجود آن از طریق مشاهده حرکت غیرعادی یک ستاره شبیه به خورشید که به دور آن می‌چرخید، شناسایی شد.
نکته جدید: در سال ۲۰۲۶، محققان چینی یک نامزد سیاه‌چاله جدید به نام BE Lyncis را معرفی کردند که در فاصله حدود ۸۱۵ سال نوری از زمین قرار دارد. اگر این کشف تأیید شود، رکورد نزدیک‌ترین سیاه‌چاله را جابه‌جا خواهد کرد.
آیا زمین را می‌بلعد؟
خیر، جای نگرانی نیست. یک باور غلط رایج این است که سیاه‌چاله‌ها مانند جاروبرقی کیهانی همه چیز را به سمت خود می‌کشند. اما گرانش سیاه‌چاله دقیقاً مانند گرانش هر جرم دیگری عمل می‌کند و فقط به جرم و فاصله بستگی دارد. اگر خورشید ما به طور ناگهانی با یک سیاه‌چاله هم‌جرم جایگزین می‌شد، زمین همچنان در همان مدار قبلی به دور آن می‌چرخید و فقط نور و گرمای خورشید را از دست می‌داد.
برای اینکه زمین توسط یک سیاه‌چاله بلعیده شود، باید مسیر آن به طور تصادفی و دقیقاً به سمت زمین باشد و فاصله بسیار کمی تا افق رویداد داشته باشد. نزدیک‌ترین سیاه‌چاله شناخته‌شده (Gaia BH1) حدود ۱,۶۰۰ سال نوری دورتر است و حتی اگر با سرعت نور به سمت آن حرکت کنیم، بیش از ۱,۶۰۰ سال طول می‌کشد تا به آن برسیم. احتمال برخورد تصادفی با چنین جرم کوچکی در فضای بیکران، عملاً صفر است.
در مورد سیاه‌چاله‌های فوق‌پرجرم (مثل سیاه‌چاله مرکز کهکشان خودمان، کمان A*) نیز خطر بلعیده شدن فوری وجود ندارد. کهکشان ما در آینده‌ای بسیار دور (میلیاردها سال بعد) ممکن است با کهکشان همسایه برخورد کند، اما حتی آن زمان هم احتمال برخورد مستقیم زمین با سیاه‌چاله مرکزی بسیار بعید است و انسان‌ها تا آن موقع به دلیل گرم شدن و انبساط خورشید از بین رفته‌اند.
جمع‌بندی
سیاه‌چاله‌ها اجرامی شگفت‌انگیز اما بی‌خطر برای زمین هستند. آن‌ها نتیجه مرگ ستارگان پرجرم‌اند و با گرانش شدید خود، حتی نور را به دام می‌اندازند. نزدیک‌ترین سیاه‌چاله شناخته‌شده حدود ۱,۶۰۰ سال نوری دورتر است و خطری برای ما ندارد. تنها خطر واقعی، کنجکاوی بی‌محابای فضانوردان یا فضاپیماهایی است که بیش از حد به افق رویداد نزدیک شوند.
منبع: متن ورودی
💬 دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.