به گزارش توفان، خستگی مفرط، سردردهای آزاردهنده و فراموشی‌های مقطعی برای بسیاری از شهروندان به بخشی عادی از زندگی روزمره تبدیل شده است، اما متخصصان بالینی هشدار می‌دهند این علائم هرگز هنجار نیستند. در فیزیولوژی بدن، خستگی و سردرد زبان ارتباطی ارگان‌ها برای اعلام اختلال در چرخه‌های حیاتی یا بی‌پاسخ ماندن یک نیاز اساسی هستند.
در این میان، یک ریزمغذی اساسی وجود دارد که کمبود آن اغلب از چشم افراد و حتی برخی درمانگران پنهان می‌ماند: فولات یا ویتامین B۹.
فولات و کم‌خونی مگالوبلاستیک
دکتر ندا هندیه، متخصص مغز و اعصاب و مدیر ارشد پزشکی مرکز سردرد و میگرن «هیوِن»، تأکید می‌کند احساس فرسودگی و خستگی بارزترین نشانه اولیه در افراد مبتلا به کمبود فولات است. او می‌گوید: «فولات نقشی غیرقابل انکار و محوری در فرایند ساخت گلبول‌های قرمز سالم و بالغ در مغز استخوان ایفا می‌کند. بدون وجود مقادیر کافی از این ویتامین، بدن دچار کم‌خونی می‌شود.»
به گفته او، مبتلایان معمولاً احساس مداوم رخوت، خستگی، ضعف عضلانی و تنگی نفس را در فعالیت‌های معمول گزارش می‌کنند. عوارض کمبود فولات به صورت تدریجی شکل می‌گیرند و در گذر زمان می‌توانند به سردرد و افت توانمندی‌های شناختی منجر شوند. کمبود طولانی‌مدت فولات قادر است کم‌خونی ساختاری به نام کم‌خونی مگالوبلاستیک ایجاد کند که در پی آن سردرد به علامتی شایع ثانویه تبدیل می‌شود.
حافظه و سلامت مغز
پژوهش‌ها نشان می‌دهند افت سطح فولات سرم با تسریع افت عملکردهای شناختی پیوند مستقیم دارد و نشانگری زیستی مهم برای پیش‌بینی کاهش توان ذهنی در سالمندان است. دکتر شوانگ جوشی، استادیار رشته نورولوژی در دانشگاه ماساچوست، خاطرنشان می‌سازد درصد فراوانی از مبتلایان به فقر فولات هم‌زمان با افت سطح ویتامین B۱۲ نیز دست‌به‌گریبان هستند؛ ویتامینی که ارتباطی بنیادین با ضعف حافظه و زوال شناختی دارد.
دکتر هندیه نیز با تأکید بر اینکه کارکرد عادی مغز کاملاً متکی به حضور فولات است، می‌گوید: «موضوع حافظه سازوکاری پیچیده و چندبعدی دارد؛ دلایل بی‌شماری می‌توانند عملکرد حافظه را مخدوش کنند که کمبود فولات تنها یکی از این قطعات پازل به شمار می‌آید.»
چه کسانی در معرض خطر هستند؟
از نگاه هر دو متخصص، وقوع فقر حاد فولات در جوامع مدرن نسبتاً نادر است. دکتر جوشی توضیح می‌دهد: «امروزه در بسیاری از کشورها به دلیل غنی‌سازی گسترده مواد غذایی، به‌ویژه آرد و فرآورده‌های غلات با اسید فولیک، ابتلای افراد به کمبود واقعی این ویتامین چندان شایع نیست.»
فولات طبیعی در سبزیجات برگ‌سبز تیره، میوه‌ها، مغزها و دانه‌های روغنی، حبوبات، غذاهای دریایی، تخم‌مرغ، فرآورده‌های لبنی، گوشت قرمز، مرغ و دانه‌های سبوس‌دار وجود دارد. به همین دلیل، کمبود این ویتامین به احتمال زیاد نشان‌دهنده سوءتغذیه کلی و فقر در دریافت سایر ریزمغذی‌هاست.
کسانی که از بیماری‌های سوءجذب دستگاه گوارش نظیر بیماری سلیاک یا بیماری‌های التهابی روده رنج می‌برند، مستعد افت شدید فولات هستند. زنان در دوران بارداری نیز به علت نیاز به سنتز دی‌ان‌ای جنینی و تقسیمات سریع سلولی در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
راهکارهای تأمین فولات
بر پایه رهنمودهای مؤسسه ملی سلامت آمریکا، میزان توصیه‌شده روزانه فولات برای بزرگسالان غیرباردار ۴۰۰ میکروگرم از «معادل‌های فولات غذایی» است. امی براونستین، متخصص تغذیه، بهترین منابع طبیعی فولات را لوبیا چشم‌بلبلی، اسفناج بخارپز و غلات صبحانه غنی‌شده می‌داند و اضافه کردن تنها یک وعده روزانه از مواد غنی از فولات را برای رفع کامل احتیاجات بدن کارآمد می‌داند.
براونستین تأکید می‌کند زنان باردار یا زنانی که قصد بارداری دارند، عمده‌ترین گروهی هستند که باید تحت نظر پزشک از مکمل‌های دارویی استفاده کنند؛ زیرا فولات در هفته‌های نخست حاملگی برای تکامل بدون نقص لوله عصبی و نخاع جنین نقشی حیاتی دارد. دریافت بیش از حد فولات از منابع غذایی طبیعی به ندرت روی می‌دهد و عموماً بی‌خطر است، اما در صورت استفاده از مکمل‌ها، مجموع دوز دریافتی روزانه نباید از سقف مجاز ۱۰۰۰ میکروگرم تجاوز کند.
کمبود کود فسفری در مزارع گندم لرستان
در حوزه‌ای جداگانه، ندا محمدی‌پور، مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی لرستان، با اشاره به محدودیت تأمین کودهای فسفری گفت استفاده از روش‌هایی مانند بذرمال، کودآبیاری و محلول‌پاشی می‌تواند به جبران بخشی از نیاز فسفری گیاه کمک کند. به گفته او، استفاده از کودهای حاوی فسفر و روی، کودهای زیستی حل‌کننده فسفر و مایکوریزا در روش بذرمال به بهبود رشد اولیه گیاهچه و توسعه ریشه‌های گندم کمک می‌کند.
محمدی‌پور درباره زمان‌بندی کودآبیاری توضیح داد اگر کود فسفری پایه پیش از کشت مصرف نشده باشد یا میزان مصرف آن کمتر از ۳۰ درصد مقدار توصیه‌شده باشد، کودآبیاری با اسید فسفریک یا اوره فسفات در سه مرحله شامل آغاز رشد و سبز شدن، اواسط پنجه‌زنی و شروع ساقه‌دهی توصیه می‌شود. در مزارعی که ۳۰ تا ۵۰ درصد مقدار توصیه‌شده کود فسفری پایه مصرف شده است، کودآبیاری در دو مرحله اواسط پنجه‌زنی و شروع ساقه‌دهی انجام می‌شود.
او همچنین از محلول‌پاشی کودهای مونوپتاسیم فسفات، مونوآمونیوم فسفات یا اوره فسفات به میزان پنج کیلوگرم در هکتار و با غلظت یک درصد در مرحله پنجه‌زنی و پیش از ظهور ساقه خبر داد و تأکید کرد این روش‌ها جایگزین کامل مصرف خاکی کودهای فسفری به‌صورت پایه نمی‌شوند.
منبع: همشهری آنلاین، آخرین خبر و خبرگزاری مهر
💬 دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.