به گزارش توفان، نمکهای رنگی صورتی، آبی و بنفش در آشپزخانه بسیاری از خانوادهها جای باز کردهاند؛ محصولاتی که گاه با عنوان نمک طبیعی، معدنی و سالمتر از نمک معمولی فروخته میشوند. پشت این ظاهر جذاب اما یک پرسش جدی هست: آیا این نمکها واقعاً انتخاب سالمتری هستند یا خانوادهها را از دریافت ید کافی دور میکنند؟
ید؛ عنصری کوچک با نقش بزرگ
ید مادهای ضروری برای عملکرد طبیعی غده تیروئید است و کمبود آن میتواند سلامت افراد، بهویژه زنان باردار و کودکان را تحت تأثیر قرار دهد. برخلاف تصور رایج، طبیعی یا معدنی بودن نمک به معنای سالمتر بودن آن نیست؛ بسیاری از نمکهای رنگی و سنتی ید کافی ندارند و جایگزین کردن نمک یددار تصفیهشده با این محصولات دریافت ید روزانه را کاهش میدهد.
فتحاله پورعلی، مدیر گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت آذربایجان شرقی، گفت این نمکها به دلیل نداشتن ید کافی و احتمال وجود ناخالصیهای مضر مورد تأیید نیستند و جایگزین کردن آنها با نمک یددار تصفیهشده میتواند سلامت جامعه، بهویژه کودکان و مادران باردار را تحت تأثیر قرار دهد.
گواتر، عقبماندگی و افت ضریب هوشی
به گفته پورعلی، تولید هورمونهای تیروئید به وجود ید وابسته است و کمبود این عنصر میتواند بهویژه بر رشد مغزی افراد اثر بگذارد؛ تأثیری که در دوران جنینی و کودکی بسیار جدیتر است. گواتر و بزرگ شدن غده تیروئید یکی از نشانههای شناختهشده کمبود ید بود که بهصورت تورم در ناحیه گلو بهویژه در زنان دیده میشد.
او عوارض کمبود ید را گواتر، کمکاری تیروئید، اختلال در عملکرد دستگاه تولیدمثل، عقبماندگی ذهنی و جسمی و افزایش مرگومیر کودکان برشمرد و گفت این مسئله با کاهش ضریب هوشی و تواناییهای ذهنی میتواند بر توسعه اجتماعی و اقتصادی جامعه هم اثر بگذارد. در دوران جنینی، کمبود ید میتواند زمینهساز سقط جنین، ناهنجاریهای مادرزادی، افزایش مرگومیر نوزادان، اختلالات حرکتی، روانی و ذهنی، کمکاری تیروئید و عقبماندگی ذهنی شود؛ در کودکی و نوجوانی گواتر، کمکاری تیروئید و اختلال در رشد روانی و جسمی و در بزرگسالی هم گواتر، کمکاری تیروئید و اختلال در عملکرد روانی از پیامدهای آن است.
برآوردها نشان میدهد کمبود ید میتواند ۱۳.۵ امتیاز از ضریب هوشی کودکان بکاهد؛ رقمی که به گفته این متخصص میتواند مسیر زندگی و آینده یک فرد را تغییر دهد. پس از اجرای برنامه غنیسازی نمک با ید از سال ۱۳۷۰ در کشور، بر اساس آمارهای مطرحشده در مجموع حدود ۷۰ میلیون امتیاز به ضریب هوشی کودکان ایرانی اضافه شد.
شیر و ماهی کافی نیست؛ مکملیاری هم در کار است
پورعلی مصرف مواد غذایی حاوی ید را یکی از راههای تأمین این عنصر دانست اما گفت میزان ید موجود در بسیاری از مواد غذایی به اندازهای نیست که بتوان تنها با تکیه بر آنها کمبود بدن را جبران کرد. شیر، ماهی، گوشت و تخممرغ از مواد غذایی حاوی ید هستند، اما حتی با مصرف کافی آنها هم نمیتوان با اطمینان گفت نیاز بدن به ید بهطور کامل تأمین میشود.
او مکملیاری را یکی دیگر از راهکارها عنوان کرد و گفت در نظام بهداشتی کشور برای مادران باردار مکمل در نظر گرفته شده است. در گذشته مولتیویتامین و اسیدفولیک تجویز میشد، اما اکنون با توجه به اهمیت ید این مکملها به مولتیمینرال و یدوفولیک تغییر یافتهاند تا ید مورد نیاز مادران باردار هم تأمین شود.
تبلیغات تجاری به جای سلامت
این متخصص با اشاره به رواج نمکهای دریایی و رنگی گفت نمکهای صورتی هیمالیا، بنفش، آبی و نمک دریا گاهی با تبلیغات گسترده و ادعای طبیعی و سالم بودن معرفی میشوند، در حالی که این تبلیغات بیشتر با اهداف اقتصادی و منافع برخی افراد انجام میشود و مصرف این محصولات میتواند به سلامت جامعه آسیب بزند.
به گفته او، نمک دریا و نمکهای رنگی به شکل تصفیهنشده و فاقد ید کافی به هیچ عنوان توصیه نمیشوند؛ البته اگر نمکی از هر منبعی، از جمله نمک دریا، بهصورت استاندارد تصفیه شود و یددار باشد، مصرف آن مشکلی ندارد. در فرآیند تصفیه، ناخالصیهای نمک گرفته میشود و محصول به نمک خالصتری تبدیل میشود.
او مصرف این نمکها را از دو جهت تهدید سلامت دانست: نخست نداشتن ید کافی که زمینه کمبود این عنصر و عوارض آن را فراهم میکند و دوم احتمال وجود ناخالصیهای مضر. به گفته او در برخی بررسیها مواد و ناخالصیهای نگرانکنندهای در این نوع نمکها مشاهده شده که بعضی میتوانند خاصیت سرطانزایی داشته باشند.
وضعیت نارنجی ید در آذربایجان شرقی
پورعلی درباره وضعیت دریافت ید در کشور گفت از نظر کمبود ید وضعیت مطلوبی نداریم و در بسیاری از استانها مادران باردار با کمبود این عنصر مواجهاند. به گفته او، وضعیت کودکان در آذربایجان غربی در محدوده قرمز و در آذربایجان شرقی در محدوده نارنجی قرار دارد و اگر در پیشگیری از کمبود ید و اصلاح الگوی مصرف نمک توجه کافی نشود، ممکن است وضعیت استان به محدوده قرمز برسد و کودکان بیشترین آسیب را ببینند.
علیرضا حسنزاده، معاون فنی مرکز بهداشت آذربایجان شرقی، نیز در گفتوگو با ایسنا دسترسی مستقیم به نمکهای دریاچه ارومیه و تبلیغ و ترویج نمکهای دریا و نمکهای رنگی آبی، صورتی و بنفش از سوی افراد سودجو را از عوامل تهدیدکننده دریافت ید در استان دانست؛ نمکهایی که به گفته او غیرمجاز، تصفیهنشده و فاقد ید کافی هستند. کوهستانی بودن منطقه و پایین بودن میزان ید موجود در خاک هم از دیگر عوامل مؤثر در کاهش دریافت این عنصر در استان است.
حسنزاده کمبود ید را از شایعترین عوامل قابل پیشگیری آسیب مغزی در جهان خواند و گفت مصرف نمک یددار تصفیهشده رایجترین روش تأمین ید در جهان است. به گفته او این روش به دلیل مصرف تقریباً یکسان نمک در میان اقشار مختلف جامعه و در تمام فصول سال، امکان تأمین ید مورد نیاز بدن را فراهم میکند. او تأکید کرد مصرف نمک یددار به معنای افزایش میزان مصرف نمک نیست و باید نمک در حد مجاز و از نوع تصفیهشده و یددار استفاده شود.
توصیه نهایی: کم، اما یددار
پورعلی با تأکید بر ضرورت کاهش مصرف نمک در کنار انتخاب محصول استاندارد گفت مردم باید نمک را به مقدار کم مصرف کنند و حتماً از نمک یددار تصفیهشده استفاده کنند، چون مصرف بیش از اندازه نمک حتی اگر یددار و استاندارد باشد هم برای سلامت مناسب نیست.
منبع: ایسنا، خبرفوری، عصر ایران
در صورت بارداری، بیماری یا آسیب، پیش از تغییر رژیم غذایی با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.
به گفته مدیر گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت آذربایجان شرقی، این نمکها ید کافی ندارند و ممکن است حاوی ناخالصیهای مضر باشند که بعضی از آنها میتوانند خاصیت سرطانزایی داشته باشند.
گواتر، کمکاری تیروئید، اختلال در عملکرد دستگاه تولیدمثل، عقبماندگی ذهنی و جسمی و افزایش مرگومیر کودکان از عوارض کمبود ید هستند و برآوردها از کاهش ۱۳.۵ امتیازی ضریب هوشی کودکان خبر میدهد.
نه؛ بر اساس این گزارش، طبیعی یا معدنی بودن نمک به معنای سالمتر بودن آن نیست و بسیاری از نمکهای رنگی و سنتی ید کافی ندارند.

💬 دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.