به گزارش توفان، جمعیت مسلمانان جهان طبق پیشبینی مرکز پژوهشی پیو تا سال ۲۰۳۵ از جمعیت مسیحیان عبور میکند؛ روندی که بیش از هر عامل دیگری با نرخ بالاتر زاد و ولد و جوانتر بودن جمعیت مسلمانان ارتباط دارد. برآوردها نشان میدهد این فاصله تا سال ۲۰۷۰ بیشتر خواهد شد و پاکستان نیز جای اندونزی را بهعنوان پرجمعیتترین کشور مسلمان جهان میگیرد.
پیو در پژوهشی درباره تغییرات جمعیتی ادیان در فاصله سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۷۰، وضعیت گروههای مذهبی در ۲۰۱ کشور را بررسی کرده است. این مطالعه با استفاده از دادههای جمعیتی و جامعهشناختی، مسیحیان، مسلمانان، هندوها، بوداییان، یهودیان، پیروان دیگر ادیان و افراد فاقد وابستگی مذهبی را در محاسبات خود در نظر میگیرد. گزارش ۳۲۵ صفحهای «آینده ادیان جهان» بخشی از پروژه جهانی آیندههای دینی پیو و تمپلتون است که تغییرات جامعهشناختی ادیان و پیامدهای اجتماعی آنها را بررسی میکند.
تفاوت نرخ باروری، عامل اصلی جابهجایی جمعیت ادیان
در فاصله سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵، میانگین فرزندآوری زنان مسلمان ۳٫۱ فرزند بوده است؛ این رقم برای زنان مسیحی ۲٫۵ فرزند برآورد شده است. پیو همچنین میانگین باروری زنان متعلق به دیگر گروههای مذهبی را ۱٫۶ فرزند اعلام کرده؛ رقمی پایینتر از سطح جایگزینی جمعیت که ۲٫۱ فرزند بهازای هر زن است.
در گزارش وِلت، نرخ باروری مسلمانان در همین دوره ۳٫۱ فرزند بهازای هر زن و میانگین جمعیت غیرمسلمان ۲ فرزند عنوان شده است. این دو مقایسه دامنه یکسانی ندارند: آمار پیو برای زنان مسیحی و دیگر گروههای مذهبی جداگانه ارائه شده، اما رقم وِلت به جمعیت باقیمانده اشاره دارد.
کنراد هکت، جمعیتشناس ارشد مرکز پیو، نقش تولدها را در رشد جمعیت مسلمانان چنین توضیح داده است: «پای نوزادان در میان است.» به گفته او، تغییر دین و دیگر جابهجاییها در هویت مذهبی، در مقایسه با نرخ زاد و ولد سهم بسیار کمتری در افزایش جمعیت مسلمانان دارند.
آمار تولدها نیز همین روند را نشان میدهد. مادران مسلمان بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ حدود ۲۵۲ میلیون نوزاد به دنیا آوردهاند؛ در مقابل، شمار نوزادان متولدشده از مادران مسیحی در این دوره ۲۰۸ میلیون نفر بوده است. مسلمانان تنها گروه مذهبی بزرگ جهان هستند که پیشبینی میشود تعداد تولدهایشان در دهههای آینده همچنان افزایش پیدا کند؛ برای گروههای دیگر، شمار تولدها عمدتاً ثابت میماند یا بهتدریج کاهش مییابد.
از ۲٫۰۲ میلیارد مسلمان تا بیش از ۳٫۶ میلیارد نفر
در سال ۲۰۲۰، جمعیت مسیحیان جهان حدود ۲٫۲۷ میلیارد نفر و جمعیت مسلمانان نزدیک به ۲٫۰۲ میلیارد نفر برآورد شده بود. پیشبینی پیو برای سال ۲۰۳۵، جمعیت مسلمانان را به ۲٫۵۷ میلیارد و جمعیت مسیحیان را به ۲٫۵۲ میلیارد نفر میرساند؛ به این ترتیب، جایگاه نخست از نظر شمار پیروان به اسلام خواهد رسید.
اگر روندهای فعلی ادامه پیدا کند، فاصله دو جمعیت در سال ۲۰۷۰ بیشتر میشود. برآوردها از جمعیت بیش از ۳٫۶ میلیارد نفری مسلمانان در برابر جمعیتی کمتر از ۳ میلیارد نفر برای مسیحیان حکایت دارد. این محاسبات فقط بر نرخ باروری تکیه ندارند و تفاوت ساختار سنی گروههای مذهبی، تغییر وابستگی دینی و مهاجرت را نیز لحاظ میکنند.
در مقیاس جهانی، جمعیت زمین از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۷۰ حدود ۲۹ درصد افزایش پیدا میکند. در همین بازه، جمعیت مسلمانان ۸۰ درصد و جمعیت مسیحیان با در نظر گرفتن همه شاخههای این دین ۳۰ درصد رشد خواهد کرد. این دو گروه تنها اجتماعات مذهبی بزرگی هستند که رشد جمعیتشان دستکم همپای نرخ افزایش کل جمعیت جهان پیشبینی شده است.
رشد مسلمانان و مسیحیان در کنار کاهش سهم برخی ادیان

تصویر جمعیتی دیگر ادیان یکسان نیست. پیو پیشبینی میکند شمار هندوها و یهودیان از نظر مطلق افزایش پیدا کند، اما سهم آنها از کل جمعیت جهان کاهش یابد. برآورد وِلت برای دوره ۲۰۲۰ تا ۲۰۷۰، رشد ۲۰ درصدی جمعیت یهودیان و افزایش ۱۷ درصدی جمعیت هندوها را نشان میدهد. پیروان دیگر ادیان، از جمله بهاییان، سیکها، دائوئیستها و جینها نیز طبق همین برآورد ۹ درصد افزایش خواهند یافت.
بوداییان در میان گروههای اصلی مذهبی وضعیت متفاوتی دارند. شمار آنها تا سال ۲۰۷۰ هم از نظر تعداد و هم از نظر سهم جمعیت جهان کاهش پیدا میکند. وِلت میزان این کاهش را ۲۳ درصد برآورد کرده است. کاهش جمعیت در چین، کره جنوبی و ژاپن از عواملی است که در پیشبینی مربوط به کوچکتر شدن جمعیت بوداییان نقش دارد.
افراد فاقد وابستگی مذهبی نیز در پیشبینیهای جهانی سهم کمتری از جمعیت خواهند داشت. طبق گزارش وِلت، این گروه در سال ۲۰۲۰ معادل ۲۴٫۲ درصد جمعیت جهان بود و سهم آن تا سال ۲۰۷۰ به ۱۷ درصد میرسد. در محاسبات این گزارش، جمعیت افراد بدون وابستگی مذهبی در مجموع ۱۰ درصد کاهش مییابد؛ با این حال، شمار آنها در بسیاری از کشورها افزایش خواهد یافت.
پیو پیشبینی میکند، با کنار گذاشتن چین که از هماکنون جمعیت بزرگی از افراد فاقد وابستگی مذهبی دارد و جمعیت کل آن نیز رو به کاهش است، شمار این افراد در دیگر نقاط جهان تا سال ۲۰۷۰ بیش از ۱۸۰ میلیون نفر افزایش پیدا کند. این گروه که در ادبیات جمعیتشناسی دینی گاهی با عنوان «بدونها» شناخته میشوند، شامل آتئیستها، ندانمگرایان و کسانی است که خود را پیرو هیچ دینی نمیدانند.
در حال حاضر، افراد فاقد وابستگی مذهبی در ۱۰ کشور اکثریت جمعیت را تشکیل میدهند؛ جمهوری چک، ژاپن، هلند، نیوزیلند، اروگوئه و ویتنام از جمله این کشورها هستند. پیشبینی پیو میگوید کره جنوبی، فرانسه و بریتانیا نیز تا سال ۲۰۷۰ به این گروه خواهند پیوست.
آفریقای جنوب صحرا به کانون جمعیت مسیحیان تبدیل میشود
بخش بزرگی از افزایش جمعیت جهان در دهههای آینده در آفریقای جنوب صحرا اتفاق میافتد؛ منطقهای که مسیحیت و اسلام دو دین اصلی آن هستند. نرخ باروری بالاتر و افزایش امید به زندگی در این منطقه، رشد هر دو جامعه مذهبی را تقویت میکند.
برآوردها نشان میدهد تا سال ۲۰۷۰ بیش از نیمی از مسیحیان جهان در آفریقای جنوب صحرا زندگی خواهند کرد. جمهوری دموکراتیک کنگو نیز از ایالات متحده پیشی میگیرد و به کشوری با بیشترین جمعیت مسیحی تبدیل میشود. جمعیت مسیحیان کنگو در این پیشبینی سه برابر خواهد شد و به ۲۷۰ میلیون نفر میرسد.
در سوی دیگر، جمعیت اروپا تا سال ۲۰۷۰ حدود ۱۷ درصد کاهش مییابد. شمار مسیحیان این قاره از ۵۰۵ میلیون نفر در سال ۲۰۲۰ به ۳۲۴ میلیون نفر میرسد؛ کاهشی نزدیک به یکسوم. سهم مسلمانان اروپا در همین فاصله از ۶ درصد به ۱۳ درصد افزایش پیدا میکند.
وِلت برای تغییر ترکیب مذهبی اروپا، سهم مسیحیان را از ۶۷ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۵۲ درصد در سال ۲۰۷۰ پیشبینی کرده است. در همین دوره، سهم افراد فاقد وابستگی مذهبی از ۲۵ درصد به ۳۳ درصد میرسد. کاهش جمعیت کلی اروپا در کنار تغییر نرخ باروری و ترکیب سنی، بخشی از تصویری است که این برآوردها ترسیم میکنند.
آمریکا و کانادا؛ کاهش سهم مسیحیان و افزایش افراد بدون دین
تغییرات جمعیتی در آمریکای شمالی نیز جایگاه مسیحیت را تحت تأثیر قرار میدهد. مسیحیان اکنون ۶۲ درصد جمعیت ایالات متحده را تشکیل میدهند، اما پیو پیشبینی میکند سهم آنها تا سال ۲۰۶۵ به کمتر از نیمی از جمعیت کشور برسد. شمار مسیحیان آمریکا نیز از حدود ۲۱۷ میلیون نفر در سال ۲۰۲۰ به نزدیک ۱۷۴ میلیون نفر در سال ۲۰۷۰ کاهش مییابد.
در کانادا، سهم مسیحیان طبق پیشبینیها تا سال ۲۰۳۰ به کمتر از نصف جمعیت میرسد. تا سال ۲۰۷۰ نیز افراد فاقد وابستگی مذهبی از نظر تعداد از مسیحیان این کشور بیشتر خواهند شد. بنابراین، کاهش سهم مسیحیان در این دو کشور با افزایش شمار افرادی همراه است که خود را متعلق به هیچ دین مشخصی نمیدانند.
پاکستان در سال ۲۰۷۰ پرجمعیتترین کشور مسلمان خواهد بود
جایگاه کشورها از نظر جمعیت مسلمانان نیز تغییر میکند. اندونزی در حال حاضر بیشترین جمعیت مسلمان جهان را دارد، اما پیشبینی پیو میگوید پاکستان تا سال ۲۰۷۰ در رتبه نخست قرار میگیرد. هند، نیجریه و اندونزی پس از پاکستان، چهار کشور نخست از نظر شمار مسلمانان خواهند بود.
این جابهجایی با همان روند جمعیتی گستردهتری پیوند دارد که در پیشبینیها دیده میشود: رشد جمعیت مسلمانان در دهههای آینده ادامه خواهد داشت و بخش مهمی از افزایش جمعیت جهان نیز در آفریقای جنوب صحرا رخ میدهد. به همین دلیل، سهم مناطق مختلف از جمعیت پیروان ادیان بزرگ تغییر میکند.
تغییر ترکیب مذهبی جهان و اهمیت گفتوگوی بینادیانی
پژوهشگران معتقدند دگرگونی ترکیب مذهبی جهان، توجه به روابط میان جوامع دینی را ضروریتر میکند. جینا زورلو، پژوهشگر ارشد مدرسه الهیات هاروارد که در حوزه جمعیتشناسی ادیان تخصص دارد، روابط مسیحیان و مسلمانان را با توجه به تغییرات پیشرو «بسیار مهم» توصیف کرده است.
«نظریه برخورد تمدنها هنوز در برخی جوامع مذهبی حضور پررنگی دارد و میان دو طرف، سوءتفاهمهای زیادی درباره هر دو دین وجود دارد.»
زورلو در گفتوگو با آسوشیتدپرس از طریق ایمیل، این نکته را نیز مطرح کرده است که برخی مسیحیان از پیشبینی پیشیگرفتن اسلام از نظر شمار پیروان خرسند نیستند و این موضوع نگرانی بیشتری ایجاد میکند. او ابراز امیدواری کرده است که افراد برای گسترش آموزش و شناخت میانادیانی فرصتهای بیشتری را دنبال کنند.
وِلت در توضیح روند کلی تغییرات مذهبی، به این نکته اشاره میکند که برخلاف تصور رایج، ادیان در همه نقاط جهان رو به افول نیستند. در حالی که شمار پیروان برخی گروهها کاهش مییابد، جمعیت مسلمانان و مسیحیان در سطح جهان رشد میکند و تغییرات منطقهای، تصویر متفاوتی از آینده ادیان میسازد. مرکز پیو پیشتر نیز در سال ۲۰۱۵ چنین پیشبینیای درباره تحولات جمعیتی ادیان منتشر کرده بود.
منابع: تایمز آو ایندیا، وِلت
طبق پیشبینی مرکز پژوهشی پیو، جمعیت مسلمانان در سال ۲۰۳۵ به حدود ۲٫۵۷ میلیارد نفر میرسد و از جمعیت ۲٫۵۲ میلیارد نفری مسیحیان عبور میکند.
عامل اصلی، نرخ باروری بالاتر و جوانتر بودن جمعیت مسلمانان است. میانگین فرزندآوری زنان مسلمان در سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ حدود ۳٫۱ فرزند و این رقم برای زنان مسیحی ۲٫۵ فرزند بوده است.
پیشبینی پیو پاکستان را در رتبه نخست قرار میدهد و پس از آن هند، نیجریه و اندونزی قرار خواهند گرفت.

💬 دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.